wpływ partii na społeczeństwo

wpływ partii na społeczeństwo

Partia zespala całe społeczeństwo, łączy strumień różnorodnych twórczych wysiłków ludzi radzieckich w jeden nurt walki o komunizm i nadaje mu kierunek. Polityka partii jest naukowo uzasadnionym wyrazem interesów ogólnonarodowych. W kierowniczej roli par­tii w stosunku do innych organizacji masowych znaj­duje wyraz prymat ogólnonarodowych, ogólnopaństwo-wych interesów nad interesami prywatnymi i grupo­wymi. Czynnik społeczny góruje nad prywatnym, oso­bistym, określa to, co prywatne i osobiste. Dlatego też zupełnie nieodpowiedzialne są próby współczesnych re­wizjonistów usiłujących pomniejszyć rolę partii, nadać partii marksistowsko-leninowskiej takie samo znacze­nie, jakie mają inne organizacje społeczne zajmujące się działalnością częściową. Nazywając wszystkie orga­nizacje masowe „świadomymi siłami socjalistycznymi”, program ZKJ postuluje, aby partie komunistyczne i robotnicze przestały być „czynnikami władzy”, a sta­ły się tylko „czynnikami ideologicznymi”. Amerykań­ski rewizjonista Gates doszedł nawet do tego, że za­żądał likwidacji Partii Komunistycznej USA i utwo­rzenia na jej miejsce „stowarzyszenia działania poli­tycznego”. Twierdzi on, że kierować walką klasową proletariatu mogą związki zawodowe z racji swojej „politycznej dojrzałości”. Rewizjonistyczne poglądy na partię oznaczają zerwanie z marksizmem-leninizmem, a doświadczenie Jugosławii wskazuje, do czego prowa­dzi to w praktyce .Najwyższym prawem działalności partii komunistycz­nej jest stała, codzienna więź z najszerszymi masami ludowymi, troska o potrzeby i dobro narodu. Znajduje to w szczególności wyraz w rozmieszczeniu sił partii wśród różnych grup ludzi pracy. Przeważająca więk­szość komunistów jest zatrudniona w przedsiębior­stwach przemysłowych, w rolnictwie, transporcie itd., czyli w sferze produkcji materialnej znajduje się 62% wszystkich komunistów; w organach oświaty, ochrony zdrowia, w instytucjach naukowych, kulturalnych, w wyższych uczelniach — 14% komunistów; w apara­cie zarządzania przemysłem i rolnictwem, w organach państwowych, partyjnych, związkowych i innych or­ganizacjach społecznych pracuje poniżej 15% człon­ków partii, przy czym te 15% obejmuje wszystkich pracowników umysłowych (z pracownikami technicz­nymi włącznie). W związku z przeprowadzanym stale zmniejszaniem aparatu administracyjnego i przecho­dzeniem znacznej części pracowników do sfery pro­dukcji materialnej, liczebność wymienionej części ko­munistów maleje.W jaki sposób rozwiązywanie tych lub innych za­dań odbija się na rozmieszczeniu sił partii — wska­zuje następujący fakt. Wiadomo, że nasza partia w ostatnich latach — począwszy od plenum KC KPZR we wrześniu 1953 — zrealizowała ogromne, rewolucyj­ne przedsięwzięcia mające na celu likwidację nienadą­żania oraz dalszy rozwój produkcji i rolnictwa i że w tej dziedzinie osiągnęła historyczne sukcesy. Jest rzeczą charakterystyczną, że w porównaniu z 1953 r. liczba komunistów zatrudnionych w rolnictwie zwięk­szyła się o 700 tysięcy. W przededniu XXI Zjazdu KPZR w partii było już 3,5 miliona pracowników rol­nictwa, czyli o 450 tysięcy więcej niż w roku 1956, przed XX Zjazdem KPZR. Przy czym 63% członków i kandydatów kołchozowych organizacji partyjnych jest zatrudnione w kluczowych gałęziach — przy produk­cji roślinnej, hodowli zwierząt i w ogrodnictwie . Ko­muniści jak zawsze i wszędzie byli decydującą siłą pod­noszenia i dalszego rozwoju rolnictwa. Partia jeszcze raz wykazała, iż nie ma dla niej bardziej szczytnego celu niż ofiarna służba dla narodu.Prawidłowy wzrost roli partii, umacnianie jej więzi z masami ludowymi znajduje także wyraz w ilościo­wym i jakościowym wzroście jej szeregów. W latach caratu i w okresie rewolucji lutowej partia liczyła 40— 45 tysięcy członków. Odniosła zwycięstwo w Wielkiej Październikowej Rewolucji Socjalistycznej posiadając w swoich szeregach około 400 tysięcy członków. Kiedy w naszym kraju osiągnął zwycięstwo socjalizm, w par­tii było prawie 3 miliony komunistów. Do rozwiązania zadań rozwiniętego budownictwa komunistycznego par­tia nasza prowadzi naród radziecki licząc w swoich zje­dnoczonych jak monolit szeregach 8 239 131 komuni­stów. W okresie między XX Zjazdem i XXI Zjazdem KPZR liczba członków partii wzrosła o 1 023 626 osób. W samym tylko 1958 r. wstąpiło do niej 395 935 osób, z czego 62,2% stanowili robotnicy i kołchoźnicy.Partia komunistyczna rozwija nowe formy więzi z narodem, nowe formy demokratyzmu socjalistycz­nego. Tworem zupełnie nowym są na przykład zwoły­wane przez Komitet Centralny partii i rząd radziecki narady przodujących ludzi klasy robotniczej, chłop­stwa kołchozowego i inteligencji. Przed podjęciem uchwały w sprawie najważniejszych problemów bu­downictwa komunistycznego partia przeprowadza ogól­nonarodową dyskusję. W dyskusji nad problemami re­organizacji zarządzania przemysłem i budownictwem wzięło udział ponad 40 milionów osób, w dyskusji nad reorganizacją MTS prawie 50 milionów, nad zmianą systemu szkolnictwa tylko w czterech republikach (RFSR, Ukraina, Kazachstan, Litwa) — około 25 milio­nów. Dziełem mas ludowych był także plan 7-letni, którego opracowanie rozpoczęło się bezpośrednio w fa­brykach, zakładach przemysłowych, na budowach, w kołchozach i sowchozach. W dyskusji nad projektem wskaźników planu 7-letniego wzięło udział 70 milio­nów osób.Partia komunistyczna jest główną kierowniczą siłą subiektywnego czynnika rozwoju społecznego w ustro­ju socjalistycznym. W miarę zbliżania się do komuni­zmu wzrasta rola świadomości milionowych mas, a w związku z tym i rola moralnych, społecznych czynników w mobilizowaniu ich energii. Jednocześnie, jeśli chodzi o kierowanie sprawami społeczeństwa, stopniowo zwęża się zakres stosowania środków przy­musu, oddziaływania administracyjnego. „Poprzednio przeważały u nas elementy administracyjnego oddzia­ływania na pracę przedsiębiorstw przemysłowych i rol­nych — mówił N. S. Chruszczow — siły partii, związ­ków zawodowych, Komsomołu — nie działały z całą aktywnością, do jakiej są zdolne. Obecnie zaś, w warun­kach decentralizacji zarządzania, kierowanie przemy­słem i budownictwem zostało przeniesione w teren, bli­żej przedsiębiorstw i budów. Wskutek tego siły oddzia­ływania organizacji partyjnych, związkowych i komso-molskich na pracę przedsiębiorstw spotęgowały się. Organizacje te zaczęły wykazywać większą aktywność i inicjatywę, wzrosła ich odpowiedzialność za wykony­wanie planów. Nawet same plany zaczęto opracowywać z bezpośrednim udziałem przedsiębiorstw” . Jednakże w stosunku do niektórych osób konieczne jest jeszcze w ustroju socjalistycznym stosowanie przez państwo — oczywiście w określonych ramach — metody przymusu. Partia komunistyczna opiera całą swą działalność wy­łącznie na metodach przekonywania, oddziaływania ideowego. Siła partii bowiem to — wysoki poziom ideologiczny jej członków, ich jedność i zespolenie. Partia w odniesieniu do swoich członków, a tym bar­dziej w odniesieniu do bezpartyjnych, nie rozporządza żadnymi sankcjami poza oddziaływaniem moralnym. Partia wyraża w skoncentrowanej formie opinię pu­bliczną narodu radzieckiego. Rola opinii publicznej nie­ustannie wzrasta. W warunkach całkowicie zbudowa­nego komunizmu stanie się ona jedynym regulatorem stosunków między ludźmi. Partia jest więc pierwowzo­rem komunistycznej organizacji społeczeństwa. Partia komunistyczna jako kierownicza, decydująca siła na­rodu będzie istnieć znacznie dłużej niż państwo socjali­styczne. „Powiadamy — mówił N. S. Chruszczow w prze­mówieniu na XIII Zjeździe WLKSM — że w okresie komunizmu państwo obumrze. A jakie organy zacho­wają się? Społeczne! Bez względu na to, czy będą one nazywać się Komsomołem, związkami zawodowymi czy też inaczej, będą to jednak organizacje społeczne, poprzez które społeczeństwo będzie regulować swoje stosunki. Trzeba obecnie oczyszczać drogi prowadzące w tym kierunku, przyuczać ludzi, aby w ich psychice kształtowały się nawyki takiego działania” .Rozpatrzyliśmy zatem prawidłowości politycznego rozwoju społeczeństwa w okresie jego przechodzenia do komunizmu. Wszystkie te prawidłowości są wzaje­mnie z sobą powiązane w ostatecznym wyniku zale­żą od ekonomiki i wynikającej z niej klasowej struk­tury społeczeństwaEkonomika określa podział społeczeństwa na klasy jedynie na pewnym etapie jego rozwoju. Światowa ekonomika komunistyczna wyklucza istnienie jakich­kolwiek klas. Wyklucza ona więc również problem klasowego panowania politycznego, a zatem i problem życia politycznego i jego prawidłowości w ogóle. Eko­nomika określa powstanie, istnienie, rozwój i obumie­ranie polityki — wszelkie prawidłowości jej rozwoju — poprzez strukturę klasową, poprzez stosun­ki między klasami. Jednakże bezpośrednio pra­widłowości życia politycznego są zależne od kla­sowej struktury społeczeństwa, od układu klasowych sił politycznych, od wzajemnego oddziaływania na sie­bie zjawisk politycznych.Jak już mówiliśmy, klasa jest zjawiskiem przede wszystkim ekonomicznym, jednakże nie wyłącznie eko­nomicznym, lecz także i politycznym. Prawidłowości polityki wyrażają wzajemne stosunki klas jako sił po­litycznych, a więc przede wszystkim ich stosunek do władzy państwowej. Oznacza to, że prawa polityki wy­rażają wzajemne bezpośrednie powiązanie zjawisk poli­tycznych, procesów i ich stron, istotne związki w politycznej sferze społeczeństwa, a nie związki polityki z innymi zjawiskami. I już w tym przejawia się względna samodzielność polityki. Należy zaznaczyć, że ta okoliczność bynajmniej nie pozba­wia prawidłowości rozwoju politycznego ich obiektywnego cha­rakteru. Bez poglądów politycznych nie może być stosunków politycznych. Jednakże ideologia polityczna — warunkująca po­wstanie i istnienie stosunków politycznych — nie jest decydu­jącym czynnikiem ich rozwoju. „Zależeć” od czegoś nie oznacza „być określanym” przez to. Poglądy polityczne zależą od prak­tyki politycznej, od działalności klas i instytucji politycznych, są odbiciem tej praktyki. Całokształt stosunków politycznych, w tym również taka ich forma, jak ideologia polityczna, jest w ostatecznej instancji uwarunkowany przez ekonomikę. I na tym polega najgłębsze i główne, aczkolwiek nie jedyne, uzasad­nienie obiektywnego charakteru prawidłowości rozwoju poli­tycznego społeczeństwa klasowego.Instytucje polityczne, polityczna działalność klas, grup i poszczególnych ludzi, całokształt stosunków po­litycznych — wszystko to powstaje, formuje się, prze­chodząc uprzednio przez -‚s wiadomość społeczną, na gruncie politycznej ideologii klas , w której znajdują odbicie ich polityczne i ekonomiczne interesy (te zaś wyrażają stosunki ekonomiczne między klasami). Sposób produkcji, ekonomika nie określa po­lityki w sposób automatyczny i mechaniczny. Ekonomi­ka określa politykę za pośrednictwem klasowej struk­tury społeczeństwa, poprzez walkę i działalność klas oraz grup społecznych. Przyczyny powstania klas leżą w ekonomice. Natomiast położenie klas w społeczeń­stwie rodzi ich określone interesy ekonomiczne, poli­tyczne i inne, zgodnie z którymi realizują one działal­ność polityczną i inną, tworzą instytucje polityczne itd. Oczywiście interesy polityczne są uzależnione od eko­nomicznych. Jednakże prawa polityki wyrażają bezpo­średnio wzajemne powiązanie politycznych interesów klasowych.Ekonomika — klasy — interesy ekonomiczne — inte­resy polityczne — poglądy polityczne — instytucje po­lityczne (partie, państwo i in.) — walka polityczna (świadoma działalność polityczna, rewolucje itd.) — oto, umownie rzecz biorąc, ogniwa „mechanizmu określają­cego oddziaływanie ekonomiki na politykę”. A zatem w prawidłowościach polityki jej względna samodziel­ność znajduje wyraz tylko w tym sensie, że ekonomika określa je jedynie w ostatniej instancji. Dotyczy to również omówionych wyżej ogólnych prawidłowości rewolucji socjalistycznej w dziedzinie polityki. Trzeba zaznaczyć, że również swoiste formy przeja­wiania się wymienionych prawidłowości w poszczegól­nych krajach zależą od ekonomiki jedynie w ostatniej instancji, bardziej bezpośrednio są one uzależnione od warunków politycznych, od układu klasowych sił poli­tycznych w tych krajach. Dowodzi tego, na przykład, historia rewolucji w naszym kraju. W. I. Lenin oraz partia bolszewików na długo jeszcze przed wybuchem rewolucji socjalistycznej uważali, iż najbardziej dogod­ne dla proletariatu, dla ludzi pracy, byłoby przeprowa­dzenie jej drogą pokojową . Po rewolucji lutowej w 1917 r. Lenin w Tezach Kwietniowych opracował konkretny plan pokojowego rozwoju rewolucji. Tezy te nie zawierały ani jednego słowa na temat wojny domo­wej. Możliwość pokojowego przerastania rewolucji bur-żuazyjno-demokratycznej w socjalistyczną w okresie od 27 lutego do 4 lipca 1917 r. wynikała z faktu, że istniało wówczas „dwuwładztwo”, które — według określenia Lenina — „zarówno pod względem mate­rialnym, jak i formalnym było wyrazem nieokreślo­nego przejściowego stanu władzy państwowej” . Po zmasakrowaniu przez burżuazyjny Rząd Tymczasowy lipcowej demonstracji robotniczej i po przejściu fak­tycznej władzy w ręce wojskowej dyktatury kontr­rewolucyjnej burżuazji okres pokojowego rozwoju re­wolucji — możliwego w kwietniu, maju, czerwcu do dni lipcowych — zakończył się.W związku z tym W. I. Lenin pisał:„Właśnie przed 4 lipca hasło przejścia całej władzy w ręce istniejących ówczesnych Rad było jedynym słusznym hasłem. Wtedy było to możliwe w drodze po­kojowej, bez wojny domowej, ponieważ wtedy nie by­ło jeszcze systematycznych aktów przemocy nad ma­sami, nad ludem dokonanych po 4 lipca. Wtedy zapew­niało to pokojowy dalszy rozwój całej rewolucji, w szczególności zaś możliwość pokojowego układania się walki klas. i partyj w łonie Rad.Po 4 lipca przejście władzy w ręce Rad stało się bez wojny domowej niemożliwe, ponieważ z 4 na 5 lipca władza przeszła w ręce wojskowej, bonapartystycznej kliki, popartej przez kadetów i czarnosecińców” . Przełom, jaki dokonał się 4 lipca, radykalnie zmienił obiektywną sytuację. Wahania ustały, władza przeszła w decydującym momencie w ręce kontrrewolucji, dro-bnoburżuazyjne partie eserowców i mieńszewików ostatecznie opowiedziały się po stronie burżuazji, stały się uczestnikami rozpętanego przez nią kontrrewolu­cyjnego, bezlitosnego terroru przeciwko proletariatowi, przeciwko bolszewikom. „Każde z osobna hasło powin­no wynikać z całokształtu właściwości określonej sytua­cji politycznej” — uczył W. I. Lenin. Dlatego właśnie hasło „Cała władza w ręce Rad”, oznaczające pokojowy rozwój rewolucji, zostało przejściowo wycofane przez partię — i wzięła ona kurs na powstanie zbrojne.Również po zwycięstwie Wielkiej Październikowej Rewolucji Socjalistycznej wewnętrzna kontrrewolucja burżuazyjna, popierana przez obcy imperializm, stawia­ła zaciekły opór proletariatowi, organizowała terror i rozpętała wojnę domową.„Po rewolucji 25 października (7 listopada) 1917 r. nie zamknęliśmy nawet gazet burżuazyjnych, a o ter­rorze nie było nawet mowy. Wypuściliśmy na wolność nie tylko wielu ministrów Kiereńskiego, ale także Kra-snowa, który walczył przeciwko nam. Dopiero po tym, kiedy wyzyskiwacze, tzn. kapitaliści, poczęli stawiać coraz większy opór, zaczęliśmy go systematycznie ła­mać, aż do terroru włącznie. Była to odpowiedź prole­tariatu na takie postępki burżuazji, jak… spisek…” I tylko dlatego, że kontrrewolucyjna burżuazja rozpę­tała wojnę domową, „wypadło nam realizować dyktatu­rę proletariatu w jej najostrzejszej formie” .A zatem stopień nasilenia walki klasowej w naszym kraju przy przechodzeniu do socjalizmu zależał bez-pośrednio nie od ekonomiki, lecz od warunków poli­tycznych, od układu sił klasowych. Wyrażał on wza­jemne związki w sferze polityki. Trudno było na przy­kład powołując się na ekonomikę wytłumaczyć zmiany w polityce, jakie nastąpiły w niej w ciągu kilku dób, na przykład wytłumaczyć wycofanie przez partię po wydarzeniach lipcowych hasła „Cała władza w ręce Rad” i proklamowanie kursu na powstanie zbrojne.Względna samodzielność polityki znajduje wyraz w prawidłowościach życia politycznego również w tym znaczeniu, że prawidłowości te charakteryzują najbar­dziej głęboko specyfikę polityki jako zjawiska społecz­nego, uwydatniając jej odrębność w odniesieniu do ekonomiki i praw ekonomicznych.Zagadnienie względnej samodzielności polityki ma duże znaczenie teoretyczne i praktyczne. Stwierdzając, że ekonomika, aczkolwiek w ostatniej instancji, jednak­że określa wszystkie strony rozwoju politycznego i jego prawidłowości, marksizm-leninizm walczy z idea­lizmem, woluntaryzmem, subiektywizmem i anarchi­zmem. Podkreślając, że ekonomika określa politykę tylko w ostatniej instancji, że polityka ma obiektywną logikę swojego rozwoju, swoje prawidłowo­ści, marksizm-leninizm walczy z wulgarnym materia­lizmem ekonomicznym, fatalizmem, płytkim ewolucjo-nizmem i reformizmem w polityce.Względna samodzielność polityki występuje w spo­sób najbardziej pełny i wyrazisty w jej aktywnej roli w stosunku do ekonomiki, w aktywnym oddziaływaniu polityki na ekonomikę. Analizie tego zagadnienia po­święcamy rozdział następny.

[Głosów:1    Średnia:5/5]

Comments

comments