PRODUKCJA NIEZAKOŃCZONA

PRODUKCJA   NIEZAKOŃCZONA

wyroby, półfabrykaty i usługi, znajdujące się w danym momencie (np. na początku lub końcu okresu sprawo­zdawczego czy planowego) w określonej fazie procesu produkcyjnego w jednym z wydziałów lub oddziałów przedsiębior­stwa. Do p.n. nie zalicza się surowców i materiałów przekazanych już do prze­tworzenia, ale nie poddanych Jeszcze ob­róbce. Potrzeba obliczenia p.n. wynika przede wszystkim z faktu, że cykl pro­dukcyjny nie pokrywa się z okresem (planowym lub sprawozdawczym), dla którego mierzy się wielkość produkcji. Przy obliczaniu wartości produkcji da­nej jednostki w określonym czasie uwzględnia się wartość różnicy remanen­tów p.n. na końcu i na początku okre­su. W praktyce, dla jednostek, w których cykl produkcyjny jest krótki, pomija się przy obliczeniach wielkości produkcji wartość różnicy.PRODUKCJA POMOCNICZA, jest częścią procesu produkcji w przedsiębiorstwie, która przyczynia się bezpośrednio do wytwarzania produktów podstawowych i ubocznych oraz jest niezbędna do utrzymania ciągłości w przebiegu pro­cesów podstawowych i ubocznych. Wśród rodzajów p.p. w przedsiębiorstwie roz­różniamy: . wytwarzanie energii i za­opatrzenie stanowisk roboczych w ener­gię elektryczną, parę, sprężone powie­trze; . wytwarzanie w przedsiębiorstwie środków produkcji na własne potrzeby; . utrzymanie urządzeń wytwórczych, budynków; . zaopatrzenie procesów pod­stawowych w materiały, narzędzia i czę­ści za pośrednictwem środków transpor­tu wewnętrznego; . gospodarkę maga­zynową. Poziom techniczny i organiza­cyjny p.p. wpływa na ilościowe i jako­ściowe wyniki produkcji. Wraz z postę­pem technicznym następuje wzrost zna­czenia organizacji procesów pomocni­czych w przedsiębiorstwach. PRODUKCJA PORÓWNYWALNA, wy­konana w bieżącym roku produkcja wy­robów i usług takich, Jakie były wytwa­rzane co najmniej w ciągu poprzedniego roku. Produkcja ta powinna być w obu okresach jednakowa pod względem asor­tymentu, standardu (normy) i parame­trów techniczno-użytkowych. Do p.p. za­licza się również te wyroby, które róż­nią się od produkowanych w roku po­przednim właściwościami techniczno-eks­ploatacyjnymi, zestawem części składo­wych lub składem surowców, technolo­gią wykonania i zakresem kooperacji, zmodernizowaną konstrukcją, zawarto­ścią głównego składnika, gatunkiem, kla­są, kształtem, opakowaniem, sposobem wykończenia itp. innowacjami, nie po­wodującymi jednak zasadniczej zmiany charakterystyki technicznej (standardu i typu) wyrobu, uzasadniającej zmianę ceny fabrycznej i ceny zbytu. Do p.p. nie zalicza się wyrobów uznanych — zgodnie z obowiązującymi przepisami — za nowe, których produkcję rozpoczęło w roku bieżącym, bądź w roku poprzed­nim, ale w skali doświadczalnej (pro­totypy, serie próbne). Kryteria szcze­gółowe określenia pojęcia p.p. ustalają właściwe ministerstwa i zjednoczenia. Ścisłe zdefiniowanie p.p. ma Istotne zna­czenie, gdyż w odniesieniu do tej pro­dukcji oblicza się obniżkę kosztów włas­nych produkcji. PRODUKCJA POTOKOWA ( = przepły­wowa), charakteryzuje się przejściem obrabianych części przez wszystkie sta­nowiska robocze.w P-p. obrabiarki lub stanowiska mon­tażowe są ustawione w kolejności, w jakiej przebiega proces technologiczny, tworzą tzw. linię potokową. w P-p. każda operacja z reguły jest po­dzielona na mniejsze elementy (zabiegi) Przydzielone do wykonania odrębnym stanowiskom pracy, co pozwala na lep-sza. synchronizację linii. Czas trwania Poszczególnych operacji (zabiegów) musi yc jednakowy, gdyż Jest to warunkiem ciągłości przekazywania przedmiotu ob­rabianego z jednego stanowiska robocze­go na drugie. Czas trwania każdej ope­racji w linii jest równy taktowi (tj. okre­sowi, w ciągu którego następuje wyko­nanie operacji) lub stanowi jego wielo­krotność. Klasyfikując wg stopnia zmechanizowa­nia rozróżnia się linie potokowe: . z przewagą pracy ręcznej; . zmechani­zowane; . automatyczne. Ze względu na ciągłość i rytm produkcji p.p. można podzielić na: . p.p. ciągłą (zsynchronizowaną), w której na każdym stanowisku praca przebiega wg ustalone­go taktu; produkcja taka wymaga dobre­go przygotowania technicznego i jest opłacalna przy produkcji większej liczby wyrobów, np. w okresach dłuższych od miesięcy; . p.p. niezsynchro­nizowaną, różniącą się od zsynchro­nizowanej tylko tym, że czas pracy na poszczególnych stanowiskach nie jest zsynchronizowany; produkcja ta Jest łatwiejsza do przygotowania i wobec te­go opłacalna także przy wytwarzaniu mniejszej liczby wyrobów; często jest ona wstępnym etapem do przygotowa­nia p.p. zsynchronizowanej; . produk­cję zmienno-potokową, która może być zsynchronizowana lub nie­zsynchronizowana występuje przy pro­dukcji kilku wyrobów, np. linia Jest przezbrajana co kilka dni w zależności od typu wyrobu; . p.p. zautomaty­zowaną (linie automatyczne), która ma całkowicie zautomatyzowane stero­wanie obrabiarek i urządzeń kontrolnych i transportowych. Szybko rozwijająca się automatyzacja produkcji prowadzi do całkowicie zautomatyzowanych wydzia­łów i zakładów. Do zalet p.p. należy zaliczyć: przejrzystość procesu produk­cyjnego, uproszczoną organizację pra­cy, niskie koszty transportu, pełne wy­korzystanie czasu roboczego, odciążenie robotników od robót ciężkich, rytmicz­ną i wydajną produkcję, łatwe przygoto­wanie obsad roboczych, uproszczenie administracji produkcyjnej, tanią i sku­teczną kontrolę jakości, krótki cykl pro­dukcyjny, zmniejszenie środków obro­towych, niskie koszty własne. Do wad p.p. natomiast należy zaliczyć: ograniczenie produkcji do jednego lut) niewielu typów wyrobów, zaburzenia w produkcji występujące przy awarii nawet jednej z obrabiarek, wysokie kosz­ty inwestycyjne. Produkcja ta wymaga rytmicznych dostaw i zachowania ści­słej dyscypliny pracy. PRODUKCJA TOWAROWA, wielkość produkcji zrealizowanej (sprzedanej) przez daną Jednostkę wytwórczą i prze­znaczonej do realizacji na zewnątrz; w praktyce zalicza się do niej często również produkcję przeznaczoną na po­trzeby przedsiębiorstwa produkującego, nie związane Jednak z podstawowym dla danej jednostki procesem produkcji. P.t. ujmuje się w formie naturalnej (w Jednostkach fizycznych, np. t, m , m ) wartościowej (w jednostkach pienięż­nych); najczęściej oblicza się Ją tzw. metodą zakładową, tzn. dla poszczegól­nych przedsiębiorstw. Możliwe są Jednak i inne metody obliczania; w rolnictwie np. oblicza się p.t. tzw. metodą działów gospodarki narodowej ( produkcja glo­balna). Do wartości p.t. obliczonej meto­dą zakładową zalicza się w przemyśle: . wartość wyrobów gotowych sprzeda­nych oraz przeznaczonych: a) do sprze­daży na zewnątrz przedsiębiorstwa, b) na własne inwestycje kapitalne remon­ty, c) dla własnej gospodarki mieszka­niowej oraz dla pomocniczych gospo­darstw rolnych itp.; . wartość sprzeda­nych półfabrykatów i części wyproduko­wanych przez przedsiębiorstwo z włas­nych surowców; . wartość usług świad­czonych na zewnątrz lub na własne cele nie związane z procesem produkcji (ana­logicznie Jak w przypadku wyrobów gotowych). P.t. charakteryzuje wielkość dóbr i usług wchodzących do obrotu ekonomicznego; jest ona przedmiotem bilasowania produkcji między gałęziami oraz między producentem a końcowymi odbiorcami; najczęściej oblicza się ją w cenach bieżących. PRODUKCJA UBOCZNA, wytwarzanie wyrobów w procesie produkcyjnym, nie stanowiącym elementu składowego pod­stawowego procesu produkcji ani nie związanego z obsługą podstawowej dzia­łalności przedsiębiorstw przemysłowych. Wyroby powstające w procesie p.u. wy­twarzane są głównie z odpadów surow­ców i materiałów zużywanych w podsta­wowym procesie produkcyjnym. P.u. po­zwala pełniej wykorzystać surowiec, a także zbędne i rezerwowe powierzch­nie produkcyjne oraz maszyny i urzą­dzenia. P.u. ma na celu pełniejsze za­spokojenie zapotrzebowania na różne artykuły, głównie na potrzeby rynku, nie wytwarzane w dostatecznej ilości w procesach działalności podstawowej. W okresie istnienia niedoboru towarów na rynku p.u. ma istotne znaczenie jako dodatkowe źródło zwiększenia rynkowej masy towarowej. P.u. artykułów ryn­kowych osiągnęła poważne rozmiary w latach — i następnie od . Roz­wój jej był kształtowany pod wpływem różnorodnych zachęt materialnego zain­teresowania. Wytwarzanie artykułów p.u. regulowane jest odrębnymi przepisami obowiązującymi od . Zysk osiąg­nięty ze sprzedaży p.u. przeznaczony jest w ‚/t na dodatkowe odpisy na fundusz zakładowy i w % na fundusz inwesty-cyjno-remontowy. W pierwszym roku wytwarzania p.u. nie jest obejmowana wskaźnikami planu, a w latach następ­nych wykazywana jest w formie aneksu do planu techniczno-ekonomicznego. Po­jęcie „p.u.” używane jest również do określenia wielkości tzw. produktów ubocznych, tj. produktów powstających w procesie produkcyjnym równocześnie z produktem podstawowym, np. melasa przy produkcji cukru, gaz koksowniczy przy produkcji koksu, spirytus posulfito­wy przy produkcji celulozy.PRODUKCJI KOOPERACJA, międzyza­kładowe powiązania produkcyjne wy­specjalizowanych zakładów produkcyj­nych podyktowane względami technicz­no-ekonomicznymi. Wytwarzanie niektó­rych półfabrykatów, części i podzespo­łów konstrukcyjnych wyrobów wyłącznie dla wewnętrznych potrzeb produkcyj­nych w poszczególnych fabrykach może być nieracjonalne ze względu na nie­opłacalną wielkość produkcji; bardziej opłacalne staje się wówczas ich wytwa­rzanie tylko w niektórych wyspecjali­zowanych wydziałach produkcyjnych lub fabrykach pracujących albo na potrze­by kilku innych zakładów, albo na po­trzeby całej gospodarki narodowej. Racjonalna specjalizacja i koncentra­cja produkcji tworzą podstawy mię­dzyzakładowych powiązań produkcyjnych. Proces produkcji określonego wyrobu zostaje podzielony między wiele fabryk; Jedne z nich zaj­mują się wstępnymi fazami procesu technologicznego (np. odlewanie, kucie) lub produkują niektóre gotowe części albo zespoły konstrukcyjne wyrobów (np. łożyska toczne, silniki elektryczne do obrabiarek), w innych natomiast odby­wa się zasadniczy proces obróbczy i mon­tażowy, którego efektem Jest wyrób finalny.Poszczególne fabryki mogą produkować wyłącznie pewne półfabrykaty, części lub zespoły konstrukcyjne (np. fabryki łożysk) i swoją produkcją zaspokajać potrzeby wielu różnorodnych zakładów, wytwarzających wyroby finalne, mogą też, oprócz wykonywania wyrobów final­nych w obrębie własnego planu produk­cji, przeznaczać część swojej zdolności produkcyjnej na wytwarzanie podzespo­łowej produkcji dla wyrobów finalnych, z punktu widzenia planowania orga­nizacji należy rozróżnić dwie formy po­wiązań międzyzakładowych: . ogól­ne powiązania międzyzakła­dowe — fabryki produkują podzespo­ły dla ogólnych potrzeb gospodarczych, bez ścisłego określenia odbiorcy, np. produkcja znormalizowanego asortymen­tu śrub, łożysk, silników elektrycz­nych; powiązania produkcyjne mogą być zorganizowane w ogólnych ramach za­opatrzenia materiałowego i zbytu; . ścisłe powiązania międzyza­kładowe o charakterze bezpośredniej współpracy, polegające na wykonywa­niu półfabrykatów lub specjalnych, nie-katalogowanych części i zespołów kon­strukcyjnych na specjalne zamówienie indywidualnie określonego odbiorcy; po­wiązania tego typu określamy w naszej praktyce gospodarczej pojęciem „k o-„peracja”; kooperacja wiąże w spo­sób ścisły i bezpośredni grupę fabryk i wymaga ścisłej i bezpośredniej współ­pracy objętej odrębnym planem koopera­cji oraz stosowania specjalnych przepisów prawnych, regulujących wzajemne zobo­wiązania i odpowiedzialność współpracu­jących fabryk za jej przebieg. Trwałe występowanie międzyzakładowych powią­zań produkcyjnych może uzasadniać two­rzenie dostosowanej do ukształtowanych powiązań organizacji zarządzania, np. przedsiębiorstw wielozakładowych, kom­binatów lub zjednoczeń, mających formę organizacji typu koncernowego. PRODUKCJI SPECJALIZACJA, celowe ograniczenie zakresu produkcji na zasa­dzie doboru produkcji technologicznie podobnej. Specjalizacja przedmio­towa polega na ograniczeniu zakresu produkcji do wąskiej grupy gotowych. wyrobów (a nawet jednego wyrobu), części lub zespołów konstrukcyjnych wy­robu o podobnej technologii wykonania (np. fabryki samochodów, łożysk, śrub). Szczególne znaczenie ma specjalizacja w zakresie wytwarzania zunifikowanych i znormalizowanych ( normalizacja) części oraz zespołów konstrukcyjnych. Na tej podstawie tworzone są wydziały i fabryki specjalizujące się w wytwarza­niu części i zespołów przeznaczonych do konstrukcji różnych wyrobów finalnych. Umożliwia to racjonalną koncentrację tej produkcji i przez zwiększenie skali pro­cesu — podniesienie jej efektywności ekonomicznej. Specjalizacja techno­logiczna opiera się na ogranicze­niu zakresu produkcji do niektórych tyl­ko faz procesu technologicznego (np. kuźnie, odlewnie), przy czym zachowu­je się zazwyczaj szeroki asortyment pro­dukcji.Pod wpływem s.p. powstają wyspecja­lizowane fabryki i ulega odpowiednim przemianom ich wewnętrzna struktura produkcyjna (wydziały, gniazda, linie obróbcze) oraz wyodrębniają się wyspe­cjalizowane gałęzie przemysłu jako zes­poły wyspecjalizowanych fabryk (np. w przemyśle maszynowym wyodrębnia się przemysł motoryzacyjny, obrabiarkowy). Proces s.p. obejmuje wszystkie elementy procesu produkcyjnego i prowadzi do Ich technicznego oraz organizacyjnego udoskonalenia. Powstaje możliwość po-sługiwania się specjalnymi maszynami, urządzeniami i przyrządami dostosowa­nymi do wykonywania ściśle określo­nych, masowo powtarzalnych operacji produkcyjnych. Rozwija się również spe­cjalizacja kadr inżynieryjno-technicz­nych i robotniczych, umożliwiająca lep­sze opanowanie procesów technologicz­nych i zastosowanie nowoczesnej tech­niki.

[Głosów:1    Średnia:3/5]

Comments

comments