PODSTAWOWE

PODSTAWOWE

Prawo ekonomiczne określające główne proce­sy i podstawy rozwojowe danej for­macji społeczno-ekonomicznej, tj. cel produkcji oraz środki realizacji tego celu; wynika z obiektywnych warunków danej formacji, z panujących w niej stosunków produkcji, zwłaszcza z cha­rakteru własności środków produkcji. Chociaż cel produkcji wynika w sposób obiektywny z panujących stosunków pro­dukcji, a zwłaszcza z charakteru włas­ności środków produkcji, nie realizuje się on samorzutnie; Jest świadomie wcie­lany w życie przez panującą w danym systemie ekonomicznym klasę będącą właścicielem podstawowych środków pro­dukcji; realizacja tego celu leży w Jej bezpośrednim interesie i stanowi motyw działalności ekonomicznej klasy panują­cej. P.p.f.s.. 6 stało się przedmiotem za­interesowania teorii ekonomii od czasu opublikowania pracy J. Stalina, Ekono­miczne problemy socjalizmu w ZSRR zarówno samo istnienie, sformułowanie p.p.f.s.., jak i podstawowe prawa eko­nomiczne kolejnych formacji społeczno-ekonomicznych są dotychczas przedmio­tem badań dyskusji ekonomistów i his­toryków marksistowskich. Najpełniejsze sformułowanie podstawowych praw tych formacji znajdujemy w radzieckim pod­ręczniku Ekonomia polityczna: 1. podsta­wowe prawo ekonomiczne wspólno­ty pierwotnej — produkcja nie­zbędnych do życia środków utrzymania pierwotnej wspólnoty za pomocą pry­mitywnych narzędzi produkcji, na bazie pracy kolektywnej; 2. podstawowe pra­wo ekonomiczne niewolnictwa — wytwarzanie produktu dodatkowego dla właścicieli niewolników przez grabież i wyzysk niewolników będących całko­witą własnością właścicieli niewolników; 3. podstawowe prawo ekonomiczne f e ud a l i z m u — wytwarzanie produktu do­datkowego dla feudałów w formie ren­ty feudalnej przez wyzysk zależnych chłopów; 4. podstawowe prawo ekono­miczne kapitalizmu — wytwarza­nie jak największej wartości dodatko­wej dla kapitalistów przez rozszerzanie produkcji, rozwoju techniki i rosnące­go wyzysku pracy najemnej; w okresie imperializmu podstawowe prawo ekonomiczne kapitalizmu przejawia się Jako prawo wysokiego zysku monopo­lowego; 5. podstawowe prawo ekono­miczne socjalizmu — stały wzrost i doskonalenie produkcji na bazie przo­dującej techniki w celu jak najpełnej-szego zaspokojenia stale rosnących po­trzeb zapewnienia wszechstronnego roz­woju członków społeczeństwa socjali­stycznego. prawo działające w socjalizmie, określa­jące związek między pracą świadczoną przez pracownika na rzecz społeczeństwa socjalistycznego a udziałem pracownika z tego tytułu w Indywidualnym fundu­szu spożycia; prawo to stanowi główny regulator relacji wynagrodzeń za pracę, proporcji zarobków indywidualnych, nie wpływa natomiast bezpośrednio na wy­sokość globalnego funduszu płac i do­chodów indywidualnych ai)i na poziom zarobków przeciętnych. Zgodnie z wy­mogami p.p.w.p. pracownik otrzymuje z globalnego funduszu konsumpcji indy­widualnej część proporcjonalną do ilości i jakości wykonywanej przez siebie pra­cy. Każdej pracy konkretnej, a więc każ­dej Jakości pracy odpowiada określony wskaźnik, sprowadzający Ją do wspólne­go mianownika z innymi pracami i sta­nowiący podstawę ustalania pieniężnego lub naturalnego ekwiwalentu za tę pra­cę. Wyznaczenie tych wskaźników i ekwiwalentów Jednostkowych opiera się na bezpośrednim, przybliżonym ra­chunku pracy: na porównaniu jej cha­rakteru, stopnia złożoności mierzonego niezbędnymi kwalifikacjami, stopnia in­tensywności pracy Jej uciążliwości. Po­równanie różnych ilości wykonanej pra­cy konkretnej odbywa się bądź bezpo­średnio przez rachunek czasu pracy, bądź pośrednio przez rachunek rezultatów pra­cy, np.: wielkości produkcji, stopnia wy­konania norm. P.p.w.p. działa w odnie­sieniu do wszystkich dziedzin i rodza­jów pracy wykonywanych w społeczeń­stwie socjalistycznym; dotyczy ono wy­nagrodzeń za pracę produkcyjną i nie­produkcyjną, za pracę w przedsiębior­stwach, urzędach instytucjach, za pra­cę w sektorze państwowym, komunal­nym czy spółdzielczym. W dziedzinach opartych na państwowej własności środ­ków wytwarzania p.p.w.p. stanowi głów­ny czynnik zróżnicowania płac Jedno­stkowych i zarobków płaca robo­cza w przekroju personalnym, kwalifi­kacyjnym, zawodowym czy branżowym. Jako dodatkowe podstawy zróżnicowania płac występują oprócz p.p.w.p.: sytua­cja na poszczególnych odcinkach zatrud­nienia niedobór lub nadmiar wolnych do pracy, różnice w efektywności Pracy kolektywnej mierzone wynikami działalności przedsiębiorstw lub wydziaów oraz państwowa polityka socjalna.Przedsiębiorstwach stanowiących włas­ność grupową p.p.w.p. działa głównie ewnątrz danego kolektywu; zróżnico­wanie dochodów indywidualnych między Przedsiębiorstwami spółdzielczymi zależy Przede wszystkim od ogólnych wyników działalności przedsiębiorstwa dniów­ka obrachunkowa.Podział wg pracy stanowi w społeczeń­stwie socjalistycznym główny bodziec indywidualnego, materialnego zaintere­sowania pracą; uzależnienie wysokości indywidualnego zarobku od ilości i Ja­kości pracy sprzyja podejmowaniu trud­nych i skomplikowanych funkcji, pod­noszeniu intensywności pracy i rozwija­niu kwalifikacji pracowniczych. Polityka podziału oparta na zasadzie p.p.w.p., powiązana z polityką cen i polityką so­cjalną, umożliwia jednoczesną kontrolę pracy i spożycia, niezbędną w planowej gospodarce socjalistycznej (a więc na niższym etapie rozwoju społeczeństwa komunistycznego, w warunkach niepeł­nego zaspokajania potrzeb konsumpcyj­nych). Oprócz podziału wg pracy sto­suje się podział wg potrzeb, zwłaszcza przy gospodarowaniu funduszem spoży­cia zbiorowego. zaprzeczająca możliwości wzrostu płac w ustroju kapitalistycznym; kla­syczne sformułowanie tej teorii przez Ricarda brzmi: „Kiedy rynkowa cena pracy przewyższa cenę naturalną [tj. wynikającą ze stosunku podaży do po­pytu], robotnik znajduje się w pomyślnej i szczęśliwej sytuacji, ma większy udział w przedmiotach służących do zaspoko­jenia potrzeb i uprzyjemnienia życia i może wychowywać zdrową i liczną rodzinę. Kiedy Jednak liczba robotników powiększy się dzięki temu, że wyższe płace sprzyjają wzrostowi ludności, pła­ce spadną znowu do poziomu ceny na­turalnej, a pod wpływem sił działają­cych w przeciwnym kierunku mogą na­wet spaść poniżej tego poziomu”. Z teo­rii tej wynika, że wzrost płac wywołuje niejako automatycznie przyrost natural­ny ludności robotniczej, natomiast spa­dek płac działa w przeciwnym kierun­ku. Absolutny nadmiar lub absolutny brak siły roboczej wpływa na wahania płac. Teorię tę przejął niemiecki socja­lista który nadał jej nazwę p.s.p. Na podstawie tej teorii Lassalle zaprzeczał wszelkiemu pozy­tywnemu znaczeniu związków zawodo­wych i ekonomicznej walki klasy robot­niczej; walką tą — Jego zdaniem — nli można niczego osiągnąć, gdyż przeciw­stawia się Jej działanie p.s.p. Fałszywej teorii Lassalle’a zaprzecza historia kapi­talizmu; pokazuje ona, „…że dzięki wal­ce ekonomicznej i związkom zawodowymrealizuje się w odniesieniu do klasy ro­botniczej prawo wartości siły roboczej.

[Głosów:1    Średnia:3/5]

Comments

comments