Etapy rozwoju socjalizmu

Etapy rozwoju socjalizmu

Socjalizm nie może ani zwyciężyć, ani rozwijać się w sposób żywiołowy, samorzutnie, lecz tyl­ko w rezultacie urzeczywistnienia dyktatury proleta­riatu, niezbędnej do zdławienia oporu obalonych klas wyzyskiwaczy i — co najważniejsze — do przeobra­żenia ekonomiki, całego życia społecznego na zasadach socjalistycznych i komunistycznych.Ekonomiczne prawa socjalizmu nie działają żywio­łowo. Fakt, że wymogi tych praw mogą być urzeczy­wistnione tylko w rezultacie świadomego wykorzysty­wania ich przez społeczeństwo, jest sam przez się k o-niecznością obiektywną. Ekonomika socja­lizmu, oparta na własności społecznej występującejw dwóch formach, rozwija się planowo i wymaga, aby społeczeństwo przestrzegało tej planowości, koordyno­wało wszystkie gałęzie i strony produkcji, wymaga scentralizowanego w skali całego społeczeństwa kiero­wania jej rozwojem.Społeczeństwo socjalistyczne nie jest jeszcze wolne od przeżytków przeszłości. Jego siły wytwórcze i wy­dajność pracy nie osiągnęły jeszcze takiego poziomu, który zapewniałby obfitość dóbr materialnych i reali­zację komunistycznej zasady podziału. Istniejąca jesz­cze sprzeczność między wzrastającymi potrzebami ludz­kości a osiągniętymi w każdym danym momencie moż­liwościami ich zaspokojenia jest rozwiązywana poprzez nieustanne rozwijanie i udoskonalanie materialno-tech­nicznej bazy komunizmu. Praca nie stała się jeszcze dla wszystkich członków społeczeństwa pierwszą po­trzebą życiową. Wszystko to warunkuje właśnie ko­nieczność stosowania socjalistycznej zasady podziału według pracy. Do realizowania zaś tej zasady koniecz­na jest kontrola ze strony społeczeństwa.A zatem z faktu, że społeczeństwo socjalistyczne po­siada jeszcze niedostateczny stopień dojrzałości pod względem ekonomicznym i że dla rozwinięcia jego go­spodarki do poziomu zabezpieczającego materialne moż­liwości realizowania zasad komunizmu potrzebna jest kontrola społeczeństwa nad miarą pracy i miarą spo­życia, wynika konieczność zachowania państwa i jego funkcji gospodarczo-organizacyjnej, jego stale wzrasta­jącej roli w życiu ekonomicznym. W. I. Lenin wskazy­wał: „Państwo będzie mogło obumrzeć całkowicie wte­dy, kiedy społeczeństwo urzeczywistni zasadę: każdy według swoich zdolności, każdemu według jego po­trzeb , tzn. kiedy ludzie do takiego stopnia przywykną do przestrzegania zasadniczych reguł współżycia i kie­dy praca ich będzie tak wydajna, że dobrowolnie pra­cować będą według zdolności”.Dlaczego kontrola i kierowanie rozwojem ekonomiki ze strony społeczeństwa socjalistycznego ma politycz­ny, państwowy charakter, a interesy ekonomiczne urze­czywistniają się poprzez interesy polityczne? Wynika to przede wszystkim z faktu, że społeczeństwo radzieckie rozwija się w warunkach istniejącego jesz­cze świata kapitalistycznego. Współistnienie dwóch światowych systemów społecznych oznacza walkę to­czącą się w sferze polityki, ekonomiki i ideologii. Na­sze budownictwo gospodarcze jest dziedziną walki o zwycięstwo socjalizmu nad kapitalizmem w skali światowej. W. I. Lenin mówił już w 1920 r. „Na to pole walka została przeniesiona w skali światowej. Jeżeli zadanie to wykonamy — wówczas wygramy w skali międzynarodowej z całą pewnością i ostatecz­nie. Dlatego zagadnienia budownictwa gospodarczego nabierają dla nas znaczenia zupełnie wyjątkowego” .A zatem już na skutek samego tylko faktu współ­istnienia i pokojowego współzawodnictwa systemu so­cjalistycznego z systemem kapitalistycznym nasze bu­downictwo gospodarcze ma klasowy, polityczny cha­rakter, a polityka ekonomiczna partii i państwa ra­dzieckiego ma wyjątkowo doniosłe znaczenie. W jesz­cze większym stopniu dotyczy to okresu współczesne­go, czasów, w których już praktycznie rozwiązywane jest podstawowe zadanie ekonomiczne ZSRR. Na XXI Zjeździe partii N. S. Chruszczow stwierdził: „Gospodar­ka — to najważniejsze pole, na którym rozwija się po­kojowe współzawodnictwo socjalizmu z kapitalizmem,i jesteśmy zainteresowani w tym, aby w możliwie naj­krótszym czasie zwyciężyć w tym współzawodnic­twie” .Jeśli chodzi o formułę F. Engelsa o obumieraniu pań­stwa, to, jak wiadomo, wysuwając ją Engels miał na myśli warunki, które powstaną w rezultacie jednoczes­nego zwycięstwa socjalizmu we wszystkich lub w głów­nych krajach kapitalistycznych. Ponieważ, jak dotąd, takie obiektywne warunki w świecie jeszcze nie po­wstały, więc słuszna w zasadzie formuła Engelsa nie może mieć zastosowania do dzisiejszych czasów. Pro­klamować obumieranie państwa jako praktyczne zada­nie społeczeństwa socjalistycznego na obecnym etapie, jak to robią rewizjoniści, to znaczy wyrzekać się świa­domie głównego narzędzia, za pomocą którego może być odniesione zwycięstwo socjalizmu w skali świato­wej.Tym bardziej zgubne byłoby przyjęcie nastawienia na obumieranie państwa wówczas, gdy socjalizm umoc­nił się tylko w jednym — naszym kraju. Państwo radzieckie było pierwszym i przez długi czas jedynym państwem socjalistycznym wśród wrogich państw ka­pitalistycznych. Sformułowana przez J. W. Stalina teza o konieczności umacniania państwa socjalistycznego, znajdującego się w otoczeniu – kapitalistycznym, była twórczym rozwinięciem marksizmu, wyrazem głębokie­go pojmowania ducha marksizmu-leninizmu. W ogóle trzeba stwierdzić, iż po prostu wyssane z palca jest twierdzenie rewizjonistów, jakoby Stalin uważał, że państwo w ogóle nie obumiera i że trzeba je stale umacniać we wszystkich dziedzinach życia. Powszech­nie wiadomo, że Stalin mówił o obumieraniu realizo­wanej przez państwo radzieckie funkcji wojskowegoucisku wewnątrz kraju w związku z likwidacją klas wyzyskiwaczy oraz o obumieraniu państwa w warun­kach całkowitego zwycięstwa komunizmu na całym świecie. Proces obumierania państwa już się u nas od­bywa. Jednakże obecnie, aczkolwiek restauracja kapi­talizmu w krajach obozu socjalistycznego jest już nie­możliwa, międzynarodowa burżuazja jeszcze zaciekle przeciwstawia się wzrostowi sił socjalizmu, istnieje więc nadal realna groźba imperialistycznej agresji. Ka­pitalistyczne państwa nawet w okresie pokoju nasyła­ją do krajów socjalistycznych w celu osłabienia ich siły swoich agentów, szpiegów, dywersantów itd. Dla­tego też niedorzecznością byłoby mówić o całkowitym obumieraniu państwa socjalistycznego w obecnych wa­runkach, a zwłaszcza o obumieraniu takiej funkcji pań­stwa, jak obrona przed napaścią z zewnątrz. Dzisiaj jeszcze istnieje konieczność umacniania siły obronnej państwa radzieckiego, udoskonalania i rozwijania jego sił zbrojnych, wszystkich organów, pomnażania jego potencjału ekonomicznego. „Byłoby grubym błędem, lewackim wyskokiem — mówił N. S. Chruszczow — gdybyśmy już teraz osłabili nasze państwowe organa zarządzania, zlikwidowali organa przymusu… które obecnie są głównie organami obrony przed zakusami wrogów zewnętrznych” .Tylko wtedy socjalizm odniesie decydujące zwycię­stwo nad kapitalizmem, i to w skali światowej, kiedy zostanie złamany opór światowej burżuazji i nie będą nam już grozić próby przywrócenia kapitalizmu, dopiero wtedy państwo socjalistyczne całkowicie obum­rze. Droga do obumarcia państwa prowadzi poprzez wszechstronne umacnianie go. Jest to jedna z prawi-dłowości rozwoju państwa socjalistycznego. „Jesteśmy za obumieraniem państwa — mówił J. W. Stalin. — I jesteśmy zarazem za umocnieniem dyktatury prole­tariatu, będącej najsilniejszą i najpotężniejszą władzą spośród wszystkich władz państwowych, które dotych­czas istniały. Najwyższy rozwój władzy państwowej w celu przygotowania warunków do obumierania wła­dzy państwowej — oto sformułowanie marksistow­skie” .Konieczność istnienia państwa ze względu na ze­wnętrzne warunki wynika także z charakteru nowych stosunków międzynarodowych powstałych na skutek przekształcenia się socjalizmu w system światowy. Po­jawiła się nowa funkcja państwa socjalistycznego — organizowanie politycznej, ekonomicznej i kulturalnej pomocy wzajemnej między krajami socjalistycznymi. Wzajemna braterska współpraca tych krajów umacnia siłę ekonomiczną, pozycję polityczną i suwerenność na­rodową każdego z nich, co także warunkuje polityczny, państwowy charakter ich stosunków wzajemnych.Jeśli zaś chodzi o warunki wewnętrzne, konieczność istnienia państwa w ustroju socjalistycznym wynika z istnienia narodów socjalistycznych, które łączą sto­sunki o charakterze politycznym. Konieczność istnienia państwa w ustroju socjalistycznym jest przede wszyst­kim wynikiem klasowej struktury społeczeństwa. Eko­nomiczne poczynania społeczeństwa socjalistycznego mają charakter polityczny, ponieważ dotyczą interesów i wzajemnych stosunków między klasami społeczeństwa socjalistycznego — robotnikami i chłopami. W ustroju socjalistycznym konieczne jest kierowanie chłopstwem, całym społeczeństwem przez klasę robotniczą, jako naj­bardziej przodującą, zorganizowaną i świadomą. W kie­rownictwie tym tkwi właśnie istota państwa socjali­stycznego. W. I. Lenin wskazywał, że „dyktaturę spra­wuje zorganizowany w Radach proletariat, którym kie­ruje komunistyczna partia bolszewików…” , „dyktaturę może urzeczywistnić tylko ta awangarda, która wchło­nęła w siebie rewolucyjną energię klasy.A zatem we współczesnych warunkach radzieckie społeczeństwo socjalistyczne musi mieć silne, kierowa­ne przez partię państwo ludowe, które jest jeszcze po­trzebne do obrony przed wrogami zewnętrznymi zdo­byczy socjalizmu oraz do kierowania budownictwem komunistycznym.Obiektywna prawidłowość rozwoju państwa socjali­stycznego polega na stałym wzrastaniu roli jego orga­nów ekonomicznych oraz funkcji gospodarczo-organi-zacyjnej, rozwijających się bardziej niż inne jego fun­kcje wewnętrzne i organy. W przemówieniu wygłoszo­nym w sprawie programu na I Zjeździe Rad Gospodar­ki Narodowej w maju 1918 r. W. I. Lenin wskazywał:„Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że im dalej roz­wijać się będą zdobycze Rewolucji Październikowej, im bardziej pogłębiać się będzie przewrót zapoczątko­wany przez tę rewolucję, im trwalsze będą podstawy zdobyczy rewolucji socjalistycznej i umocnienie ustro­ju socjalistycznego, tym większa, tym wyższa stawać się będzie rola rad gospodarki narodowej, które — je­dyne spośród wszystkich instytucji państwowych — mają zachować trwałą pozycję, która będzie tym trwal­sza, im bliżsi będziemy wprowadzenia ładu socjalistycz­nego, im mniej będzie potrzebny aparat czysto admi­nistracyjny, aparat kierujący właściwie tylko admini-stracją. Aparatowi temu sądzone jest po ostatecznym złamaniu oporu wyzyskiwaczy, po tym, jak masy pra­cujące nauczą się organizować produkcję socjalistyczną — temu aparatowi administracji we właściwym, ści­słym, wąskim tego słowa znaczeniu, aparatowi starego państwa sądzone jest obumrzeć, natomiast aparatowi typu Najwyższej Rady Gospodarki Narodowej sądzone jest wyrastać, rozwijać się i krzepić, wypełniając sobą całą najważniejszą dziedzinę działalności zorganizowa­nego społeczeństwa” .Sformułowana przez W. I. Lenina prawidłowość wzrastania gospodarczo-organizacyjnej roli państwa ra­dzieckiego znalazła konkretyzację i dalsze uzasadnie­nie — w zastosowaniu do okresu rozwiniętego budow­nictwa komunizmu — w uchwałach i materiałach XXI Zjazdu partii. N. S. Chruszczow stwierdza w swoim referacie, że w warunkach komunizmu państwo obum­rze, funkcje zarządzania społecznego utracą swój cha­rakter polityczny i przekształcą się w bezpośrednie kierowanie sprawami społeczeństwa. Jednakże i w okre­sie komunizmu zachowają się niektóre funkcje społecz­ne, analogiczne do obecnych funkcji państwowych, lecz różniące się od nich pod względem charakteru i sposo­bu realizacji. Zagadnienie obumierania państwa jest problemem rozwoju socjalistycznej państwowości i ko­munistycznego samorządu społecznego. Przede wszyst­kim w warunkach komunizmu zachowa się funkcja gospodarczo-organizacyjna — podstawowa funkcja pań­stwa socjalistycznego. Przyszłe wysoko zorganizowane społeczeństwo komunistyczne będzie odczuwało przede wszystkim potrzebę organizowania życia społecznego. Nie ulega wątpliwości, że pozostaną i rozwiną się orga­ny planowania. Przyszła własność komunistyczna bez­względnie będzie wymagać kierowania gospodarką przez generalny ośrodek ekonomiczny. Oczywiście, że wraz z obumieraniem państwa funkcja gospodarczo-organi­zacyjną zatraci swój polityczny, państwowy charakter. Ze względu na sposób jej urzeczywistnienia funkcja ta stanie się bezpośrednim kierowaniem ekonomiką spo­łeczną przez naród .

[Głosów:1    Średnia:5/5]

Comments

comments